Көрші елдердегі жанармай дағдарысы Қазақстандағы электромобильдерге шетелдік сатып алушылардың қызығушылығын арттырды. Билік сыртқы сұраныс бағаны көтермейді деп сендіргенімен, нарыққа әсер ететін өзге факторлар сақталып отыр, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев Үкіметтегі брифингте жағдайға қатысты пікір білдірді. Журналистер одан көрші мемлекеттердегі жанармай тапшылығы мен шетелдік сұраныс электромобиль бағасын өсіре ме деп сұрады. Министр қосымша сатылым Қазақстанның автомобиль нарығына керісінше оң серпін беруі мүмкін екенін айтты.
«Ешқандай әсер болмайды, баға өспейді», – деді Ерсайын Нағаспаев. Оның мәліметінше, қазір Қазақстанда шамамен 23 мың электрлі көлік пайдаланылып жүр. Министр шетелдік сатып алушылардың қызығушылығын бағаға қысым түсіретін негізгі фактор деп санамайды.
Ішкі істер министрлігінің дерегіне сәйкес, 2026 жылғы 1 қаңтарда елде электр қуатымен жүретін 23,56 мыңға жуық көлік тіркелген. Қазақстандағы жалпы автопарк шамамен 5,9 миллион машинаны құрайды. Электромобильдің үлесі барлық көліктің 0,4 пайызына жуық.
Демек, Қазақстанда бір электромобильге қозғалтқыштың өзге түрімен жүретін шамамен 250 көліктен келеді. Нарық әзірге шағын болғандықтан, сатылымның айтарлықтай өсуі жалпы бағаның бірден шарықтауына әкелмеуі мүмкін. Тұрақты сұраныс қалыптасса, жеткізушілер импорт көлемін ұлғайта алады.
Шетелдік сатып алушылардың қызығушылығы электромобильдің автоматты түрде қымбаттайтынын білдірмейді. Баға өсуі үшін сұраныс нарықтағы ұсыныстан едәуір асып кетуі керек. Дегенмен сұранысы жоғары, аз мөлшерде жеткізілетін модельдерге сыртқы нарықтың ықпалы сезілуі ықтимал.
Танымал электромобильдерді көрші елдердің азаматтары белсенді сатып алса, сатушылардың қоймасындағы қор азаяды. Мұндай жағдайда дилерлер жеңілдіктерді қысқартып, жеке сатушылар бағаны көтеруге мүмкіндік алады. Өзгеріс әсіресе қайталама нарықта және шектеулі партиямен әкелінетін модельдерде байқалуы мүмкін.
Сондықтан министрдің мәлімдемесін бүкіл нарыққа берілген жалпы баға ретінде қабылдаған жөн. Ол әр электромобильдің құны өзгеріссіз қалады деген кепілдік бермейді. Нарықтағы баға әр модельдің қолжетімділігіне, сұранысына және жеткізу көлеміне қарай қалыптасады.
Электромобильдің түпкі бағасына теңгенің юань мен долларға шаққандағы бағамы айтарлықтай әсер етеді. Қытайлық өндірушілердің зауыттық бағасы, тасымал шығыны, қоймадағы қор және дилерлік саясат та маңызды рөл атқарады. Кедендік төлем мен салық көлемі импорттық көліктің құнын тікелей өзгертеді.
Қазақстан 2026 жылға электромобильді жеңілдікпен әкелуге арналған жаңа квота алған жоқ. Бұрынғы бажсыз импорт тәртібі ұзартылмағандықтан, көлікті рәсімдеу кезінде қосымша шығын туындауы мүмкін. Импорт тәсіліне қарай сатып алушы 16 пайыздық қосылған құн салығын, кедендік алымды және кей жағдайда 15 пайыздық бажды төлеуге тиіс.
Салық пен кедендік шығын шетелдік сұранысқа қарағанда бағаға анағұрлым күшті ықпал етуі мүмкін. Теңге әлсіресе, импорттаушының юаньмен немесе доллармен есептелетін шығыны да көбейеді. Мұндай қаржылық жүктеме ақырында көліктің бөлшек сауда бағасына қосылады.
Электрлі көлікке қызығушылықтың артуы Ресейдегі жанармай нарығындағы қиындықтармен тұспа-тұс келді. Сала өкілдері мұнай өнімдері өндірісінің қысқаруы мен жанармай құнының өсуі жөнінде хабарлаған. Бензин қымбаттап немесе тапшылық қаупі күшейген кезде жүргізушілер гибрид пен электромобиль секілді баламаға назар аударады.
Электромобильге талас
Қазақстандық нарық көрші елдердің сатып алушыларына географиялық жақындығымен тартымды. Елде Қытайдан жеткізілетін жаңа модельмен қатар, қолданыста болған электромобиль де кеңінен ұсынылады. Таңдау мүмкіндігі мен салыстырмалы қолжетімді баға сыртқы сұранысты күшейтіп отыр.
Сатып алушы хабарландырудағы бағаға ғана сүйенбеуі керек. Көліктің толық кедендік рәсімдеуден өткенін, салық пен жеткізу шығынының бағаға кіргенін алдын ала тексерген жөн. Оны кейін басқа елге шығаруға, қайта сатуға немесе ресми тіркеуге қойылатын талаптарды да анықтау қажет.
Зауыттық кепілдіктің Қазақстан аумағында жарамдылығы мен сервистік қызметтің қолжетімділігі де маңызды. Қуаттау ұясының стандарты, қажетті қосалқы бөлшек қоры және бағдарламалық жаңарту мүмкіндігі көлікті пайдалану сапасына әсер етеді. Қытайдың ішкі нарығына арналған кей модельге жергілікті ресми дилер толық қызмет көрсете алмауы ықтимал.
Қолданыста болған электромобильді таңдағанда аккумуляторға ерекше назар аудару қажет. Батареяның нақты сыйымдылығы, қуаттау жылдамдығы және қыста жүретін қашықтығы арнайы диагностика арқылы тексерілуі керек. Аккумуляторды ауыстыру көлікті пайдаланудағы ең қымбат шығынның біріне айналуы мүмкін.
Министрлік шетелдік сатып алушылардың қызығушылығы жалпы нарықтағы бағаны өсірмейді деп есептейді. Алайда танымал модельдерде ұсыныс азайса, қысқа мерзімді қымбаттау қаупі жоқ емес. Электромобиль құнының негізгі бағытын сыртқы сұраныстан бұрын валюта бағамы, кедендік төлем, салық, логистика және өндірушілердің баға саясаты айқындайды.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
