Көп адам 30–40 жастың аралығында зейнетақы мәселесіне бас қатырмай кейінге ысырып қояды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Әлі уақыт көп секілді көрінеді, айлық бар, тіршілік жүріп жатыр, ал қарттық тым алыстағы дүние болып сезіледі. Бірақ сарапшылардың пайымынша, дәл осы кезең кейінгі қаржылық тыныштықтың іргесін қалайтын ең маңызды шақ.
Үш тірекке сүйенген стратегия
KASE-тің бұрынғы аналитигі Аман Әлімбаевтың айтуынша, зейнетке қор жинау логикасы үш нәрсеге тіреледі: күрделі пайыз, тәуекел және адам капиталы.
Оның түсіндіруінше, егер адам зейнетке шығардан 20–25 жыл бұрын тұрақты түрде қаржы сала бастаса, бастапқыда мардымсыз көрінген сома уақыт өте ірі қорға айналуы мүмкін. Себебі табыс қайта инвестицияланып отырады, ал уақыт ақшаның пайдасына жұмыс істейді.
Мұндағы негізгі ой қарапайым: ақша тек жиналмайды, өзі де табыс әкеле бастайды. Сол табыс тағы айналымға түсіп, ақырында бастапқы салымнан әлдеқайда ірі көлем түзіледі.
Нарық құбылса да, ұзақ мерзім бәрін өзгертеді
Әлімбаев қор нарығы қысқа мерзімде құбылып тұратынын жасырмайды. Бір кезеңде өссе, келесі сәтте төмендеуі мүмкін. Бірақ 15–20 жылдық көкжиекпен қарағанда, пайда көру мүмкіндігі айтарлықтай жоғары дейді.
Оның айтуынша, дәл осы ұзақ қашықтық адамға уақытша күйзелісті жеңіл өткеруге мүмкіндік береді. Бір-екі айлық ауытқуға бола стратегиялық жоспарды бұзудың қажеті жоқ. Себебі ұзақ мерзімде нарықтың табиғаты мүлде басқа қисынмен жұмыс істейді.
Жұмыс істеп жүрген адамның ең үлкен капиталы болашақ табысы
Сарапшы ерекше мән беретін тағы бір ұғым бар. Ол «адам капиталы». Яғни адам еңбек етіп жүрген кезде оның ең үлкен активі қолдағы ақшасы емес, алдағы жылдары табатын табысы.
Егер сол табыстың бір бөлігін ұдайы инвестицияға бағыттап отырса, уақыт өте қаржылық жастық қалыптасады. Кейін зейнет жасына жақындағанда жанталас аз болады.
Мұнда бай болу шарт емес. Маңыздысы жүйелілік. Аз-аздан болса да, үзбей жинау. Себебі қаржы тәртібі үлкен табыстан емес, тұрақты әдеттен басталады.
Кешіккендердің қателігі неде
Әлімбаевтың айтуынша, ең үлкен қате бастау сәтін шегере беру. Көп адам «кейін табысым көбейгенде бастаймын» деп жүреді. Бірақ сол кейін көбіне тым кеш келеді.
Сарапшының ойынша, уақыт өткізіп алған адам кейін жоғалтқанын қуып жетуге тырысады. Сол кезде тәуекелді шамадан тыс арттырып, тез пайда іздей бастайды. Ал мұндай әрекет көп жағдайда шығынмен аяқталады. Яғни инвестициядағы басты жау нарықтағы құлдырау ғана емес, кешіккен соң туатын асығыстық.
Қай жаста қанша бөлу керек
Аман Әлімбаев жас ұлғайған сайын инвестицияға бөлінетін үлес те арта түсуі керек екенін айтады.
- 25–30 жаста табыстың шамамен 10 пайызы жеткілікті болуы мүмкін.
- 35 жаста бұл үлес 15 пайызға дейін көтерілуі тиіс.
- 40-тан асқан соң, егер зейнетке дейін 15 жыл шамасында уақыт қалса, кемінде 20–25 пайыз бөлуге тура келеді.
Осы сандардың астарында қарапайым шындық жатыр: уақыт азайған сайын ай сайынғы салым ауырлай түседі. Сондықтан ерте бастаған адамның иығындағы салмақ жеңілірек болады.
Ақшаны қозғалыссыз ұстау неге тиімсіз
Сарапшының тағы бір ескертуі мінсіз сәтті күтіп отыру қауіпті. Оның сөзінше, ақшаны қимылсыз ұстап қою тиімді емес. Өйткені инфляция мен девальвация жинақтың құнын біртіндеп жей береді.
Сырттай қарағанда ақша орнында тұрғандай көрінеді. Бірақ сатып алу қабілеті әлсіреп жатады. Сондықтан «әзір күтейін» деген шешім кейде көзге көрінбейтін шығынға айналады.
Бұған дейін біз зейнетке шығар алдында қандай құжатты түгендеу керектігін егжей-тегжейлі жазған болатынбыз.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
