Автор: Нұрлан Жұмахан

Нұрлан Жұмахан, Ertenmedi.kz агенттігінің сарапшысы

Нұрлан Жұмахан Ertenmedia.kz үшін қоғам, саясат және медиа кеңістіктегі өзекті құбылыстарға авторлық көзқарасын білдіреді. Колумналарында оқиғаға баға беріп қана қоймай, оның астарындағы қоғамдық көңіл-күй мен саяси ишараны саралайды.

«Әділет» партиясының республикалық сайлауалды штабы Атырау облысына барып, Атырау мұнай өңдеу зауытының, TEXOL зауытының және «Ембімұнайгаз» АҚ ұжымымен кездесті, – деп жазады Ertenmedia.kz. «Әділет» партиясы республикалық сайлауалды штабының Түркістан мен Маңғыстау облысына жасаған сапарынан соң, Атырауға келуінің өзіндік мәні бар. Қазақстанның қара алтыны молынан шоғырланған бұл өлке елдің басты өнеркәсіп орталығы. Мұнда үш ірі мұнай зауытының бірі орналасқан. Ол жерде республикадағы мұнайдың едәуір бөлігі өндіріледі. Атырауда теміржол техникасын, мұнай-газ саласына арналған жабдықтарды және басқа да өнеркәсіптік өнімдерді шығаратын кәсіпорындар жұмыс істейді. Сондықтан кандидаттар таңертең дәл осы өндіріс орындарында еңбек ететін азаматтармен кездесті. Әртүрлі кәсіпорында еңбек ететін атыраулықтардың кандидаттарға қойған сауалдары бір арнаға…

Толық оқу
Шымкент

Шымкент қаласында тұрмыстық қалдықты термиялық әдіспен өңдеп, электр энергиясын өндіретін заманауи кешеннің құрылысы басталды. Жоба тәулігіне шамамен мың тонна қоқысты кәдеге жаратуға мүмкіндік береді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Құрылыс алаңында арнайы капсула салу рәсімі өтіп, оған қала әкімі Ғабит Сыздықбеков пен Shaanxi Construction Engineering Kazakhstan компаниясының басшылығы қатысты. Инвестициялық жоба Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қалдықтарды басқару жүйесін жетілдіру және экологиялық инфрақұрылымды жаңарту жөніндегі тапсырмалары аясында қолға алынды. Кешен «Таза Қазақстан» бағдарламасының негізгі міндеттерімен де сабақтасады. Зауыттың жобалық қуаты тәулігіне мың тонна немесе жылына шамамен 360 мың тонна тұрмыстық қалдық өңдеуге есептелген. Кәсіпорын қоқысты термиялық жолмен кәдеге жаратып, 24 мегаватқа дейін электр…

Толық оқу

Қазақстандық PLATON 5D білім беру бағдарламасы 2026 жылғы UNESCO International Literacy Prizes халықаралық сыйлығына үміткер ретінде ұсынылды. Жоба сауаттылықты оқу мен жазудан әлдеқайда кең ұғым ретінде қарастырып, оны цифрлық дағдымен, шығармашылық ойлаумен және экологиялық жауапкершілікпен сабақтастырады, – деп жазады Ertenmedia.kz. PLATON 5D – 10-17 жас аралығындағы оқушыларға арналған пәнаралық авторлық бағдарлама. Оны Орталық Азияның тұрақты дамуына бағытталған Creative&Innovation Institute қоғамдық қоры әзірлеген. Жоба балалардың функционалдық сауатын, сыни ойлауын, цифрлық қабілетін және әлеуметтік жауапкершілігін қатар дамытуға негізделген. Бағдарламада сауаттылық мәтінді оқып, мазмұнын қайталаумен шектелмейді. Оқушы ақпаратты түсініп, салыстырып, күмәнді деректі ажыратып, алған білімін күнделікті өмірде қолдануға үйренеді. Сонымен бірге командада жұмыс…

Толық оқу

23 тамызда Қазақстанда Құрылтай депутаттарының сайлауы өтеді, оған жеті тіркелген саяси партия қатысады. Сайлау қарсаңында партиялар арасындағы саяси бәсекелестік те күшейді. Сайлауды тәуелсіз бақылаушы институттар мен ұйымдар да өз жұмысын бастады, – деп жазады Ertenmedia.kz. Бүгін бір топ белгілі журналистер мен саясаттанушылар құрған «Халық үні» тәуелсіз бақылаушылар тобы алдағы сайлау процесін бақылайтынын айтып, ресми мәлімдеме жасады. «Халық үні» тәуелсіз бақылаушылар тобының құрамында саясаттанушы Дос Көшім, журналист Ермұрат Бапи, жазушы әрі қоғам қайраткері Бекнұр Кисиков, саясаттанушы, баспагер Бақытжан Бұқарбай, саясаттанушы Нұрболат Нышанбай, журналист Нұргелді Әбдіғани бар. Топ алдағы сайлау науқанын бақылайтынын мәлімдей отырып, ресми үндеуін жариялады. Тәуелсіз бақылаушылар сайлауда бақылаушылар мен тілшілер қауымының…

Толық оқу
сайлау

Саяси партиялар сайлауалды үгіт-насихат жұмыстарының географиялық ауқымын кеңейтіп келеді. Кандидаттардың сайлаушылармен кездесулері қалалар мен ауылдарда ғана емес, өндіріс орындарында, түрлі мекемелерде, тіпті қоғамдық көліктерде де орын алып жатыр. Соңғы уақытта қоғамдық көлік тұрғындармен тікелей пікір алмасатын тиімді алаңдардың біріне айналып келеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Әрбір саяси партия сайлаушылармен байланыс орнатудың өзіндік тәсілін қалыптастыруға ұмтылып жатыр. Дегенмен, сайлауалды күн тәртібінің негізгі өзегін азаматтарды күнделікті толғандыратын мәселелер құрайды. Олардың қатарында өңірлерді дамыту, өнеркәсіп пен кәсіпкерлікті қолдау, экология, жұмыспен қамту, білім беру, әлеуметтік саясат және қалалық инфрақұрылымның сапасын арттыру мәселелері бар. «Әділет» партиясы «Әділет» партиясы «Әділетті Қазақстан үшін» мобильді керуені аясында еліміздің бірқатар өңірін…

Толық оқу
есек сүті

Желі қолданушысы Еламан Бектілеу Алматы әуежайындағы Duty Free дүкенінде сатылып тұрған есек сүтінің қаптамасына жұрттың назар аударды. Өнім сыртында оны «ұлттық суперазық» ретінде танытатын және халал екенін білдіретін белгі қойылғаны қоғам белсендісінің күмәнін туғызған, – деп жазады Ertenmedia.kz. «Есек сүті қашаннан бері ұлттық суперазық болып алған? Сенбесеңіз, қағаз қорабына қараңыз», – деп жазды Еламан Бектілеу. Оның айтуынша, суретті досы Алматы әуежайының Duty Free дүкенінде түсірген. Ашық деректерде аталған өнімді Қарағанды облысының Бұқар жырау ауданында орналасқан Saumal Bio Tech компаниясы шығаратыны көрсетілген. Кәсіпорын бие, түйе және есек сүтін ұнтақ әрі сублимацияланған күйде өндіреді. Компанияның KaMei брендіне арналған сайтында аталған үш өнім…

Толық оқу

Иран соққыға ұшыраған ядролық нысандарға Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік инспекторларын кіргізу үшін арнайы регламент әзірленуін талап етті. Тегеран қауіпсіздікті алға тартса, МАГАТЭ бір жылға жуық уақыттан бері байытылған уранның көлемі мен орналасқан жерін тексере алмай отырғанын мәлімдеді, – деп жазады Ertenmedia.kz. Иранның Атом энергиясы ұйымының басшысы, елдің вице-президенті Мұхаммад Ислами әскери шабуылдан зардап шеккен нысандарды бұрынғы тәртіппен тексеру мүмкін емес екенін айтты. Оның сөзінше, агенттік алдымен соғыс кезінде бүлінген ядролық кешендерге инспекция жүргізудің арнайы ережесін әзірлеп, бекітуі керек. Қауіпсіздік кепілдігі мен құқықтық тәртіп айқындалмайынша, МАГАТЭ инспекторларына рұқсат берілмейді. Зақымдалған ғимараттарда құлау, химиялық ластану, жарылмаған оқ-дәрі және радиациялық қауіп болуы…

Толық оқу

Алматыда Кеңес Одағы кезінде әскери-теңіз флотында қызмет еткен бір топ азамат Ресейдің Әскери-теңіз күштері күнін атап өтті. Желі қолданушылары Қазақстан азаматтарының өзге мемлекеттің әскери мерекесіне соншалықты беріліп қатысуын азаматтық ұстаным мен ұлттық санаға үйлеспейтін әрекет деп бағалады, – деп жазады Ertenmedia.kz. kazbeksharipov7 аккаунты жариялаған видеода бұрынғы әскери теңізшілердің 26 шілдеде Алматыда бас қосқаны көруге болады. Ресей заңнамасында Әскери-теңіз флоты күні шілденің соңғы жексенбісінде аталып өтеді, 2026 жылы ол 26 шілдеге сәйкес келді. Кеңес армиясында бірге қызмет еткен азаматтардың жүздесіп, жастық шағын еске алуында оғаштық жоқ шығар. Алайда кездесу естелік кешінен шығып, өзге елдің қазіргі әскери құрылымының мерекесін дәріптеуге ұласса, мәселенің…

Толық оқу
коммуналка құбыр

Қазақстанда 2029 жылға қарай жылу, су және электрмен жабдықтау сенімділігі төмен 70 коммуналдық кәсіпорынды жоғары тәуекел санатынан шығару жоспарланып отыр. Жұмыс «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында жүргізіледі, – деп жазады Ertenmedia.kz. Ұлттық экономика вице-министрі Асан Дарбаевтың айтуынша, «қызыл аймаққа» желілері мен жабдықтары қатты тозған табиғи монополия субъектілері енгізіледі. Мұндай кәсіпорындардағы техникалық ақау тұрғындарды жылу, ауыз су немесе электр қуатынсыз қалдыруы мүмкін. Сондықтан олардың инфрақұрылымын жаңарту ұлттық жобаның негізгі міндетінің біріне айналған. Бағдарлама алғашқы нәтижесін бере бастады. 2025 жылдың қорытындысында сегіз табиғи монополия субъектісі жоғары тәуекел санатынан шығарылды. 2026 жылы тағы сегіз кәсіпорынның жағдайын тұрақтандыру көзделген. Ол үшін…

Толық оқу
Үкімет алдағы коммуналдық қызмет саласын

Қазақстанда электр қуаты, жылу, су және газды есепке алатын құрылғыларға бірыңғай талап енгізіледі. Үкімет өңірлердегі ақылды санауыштарға нақты қажеттілікті анықтап, оларды орнатудың 2029 жылға дейінгі жоспарын әзірлеуді тапсырды, – деп жазады Ertenmedia.kz. Премьер-министр Олжас Бектенов Өнеркәсіп және құрылыс, сондай-ақ Энергетика министрліктеріне коммуналдық ресурстарды есепке алу құрылғылары мен бағдарламалық қамтамасыз етуге арналған бірыңғай стандартты 1 қыркүйекке дейін қабылдауды міндеттеді. Талап тұтынушылардың санатына қарай бөлінеді. Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев цифрландыруды барлық тұтынушыны есепке алу құрылғыларымен толық қамтымай жүзеге асыру мүмкін емес екенін айтты. Оның сөзінше, салалық министрліктер әкімдіктермен бірлесіп, әр облысқа қанша санауыш қажет екенін қысқа мерзімде есептеуге тиіс. Осы мәлімет негізінде…

Толық оқу