Қазақстанда тауар сатып алған не қызмет пайдаланған адамға фискалдық чек берілмесе, тұтынушы мұндай заңбұзушылықты тіркеп, уәкілетті органға шағым түсіре алады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
2026 жылдан бастап кассалық тәртіпке қойылатын талап қатайғандықтан, чек енді жай қағаз емес, сатып алушы құқығын қорғайтын негізгі дәлелге айналып отыр.
Чек не үшін сонша маңызды
Жаңартылған Салық кодексіне сай, 2026 жылғы 1 қаңтардан бері бақылау-касса машинасының чегін беру міндетті талап саналады. Сатып алушы үшін оның маңызы өте нақты: сапасыз тауарды қайтару, айырбастау не өз талабын дәлелдеу көбіне дәл осы құжатқа тіреледі.
Жаңа үлгідегі чекте енді тек төленген сома емес, тауардың немесе қызметтің толық атауы да көрсетілуі керек. Оған қоса, Ұлттық тауар каталогындағы арнайы код та жазылуға тиіс. Осындай дерек болмаған жағдайда, ол кассалық тәртіпті бұзу ретінде қаралады.
Сатушы чек бермесе, қандай қадам жасау керек
Мамандар мұндай жағдайда әрекетті созбай, бірден бірнеше нақты қадам жасауға кеңес береді.
Ең алдымен құжатты сол жерде талап ету керек. Заң талабын сыпайы түрде еске салу кейде мәселені бірден шешіп жібереді.
Егер сатушы талапты елемесе, заңбұзушылықты тіркеп алу қажет. Фото не видеоға сауда орнының мекенжайын, уақытын, алынған тауарды және төленген соманы түсіріп қою маңызды.
Сондай-ақ дүкеннің атауын, яғни жеке кәсіпкер ме, серіктестік пе соны, қажет болса сатушы жайлы деректі де жазып алған дұрыс.
Шағымды қайда беруге болады
Қазақстандықтарға мұндай шағымды қашықтан беруге бірнеше мүмкіндік ұсынылған.
- Бірінші жол — eGov Mobile қосымшасындағы e-Otinish сервисі. Сол арқылы дүкен орналасқан жердегі мемлекеттік кірістер органына өтініш жолдауға болады.
- Екінші жол — Wipon қосымшасы. Егер чек берілмегені расталса, пайдаланушыға ақшалай сыйақы қарастырылған.
- Үшінші мүмкіндік — сатып алу жасалған аумақтағы салық органына тікелей жүгіну.
Кәсіпкерге қандай жаза қарастырылған
Салық тәртібін елемеген бизнес үшін жаза жеңіл емес. Егер заңбұзушылық алғаш рет анықталса, ескерту берумен шектелуі мүмкін.
Ал бір жыл ішінде жағдай қайталанса, айыппұл салынады. Шағын бизнеске 20 АЕК, орта бизнеске 30 АЕК, ірі бизнеске 40 АЕК көлемінде жаза қарастырылған.
Яғни кассадан чек бермеу енді елеусіз қателік емес, кәсіпкердің қалтасына тікелей салмақ салатын құқықбұзушылыққа айналып отыр.
Мұның артында қандай мақсат тұр
Салық органдары мұндай талап көлеңкелі саудамен күреске қажет екенін айтады. Чек беру тәртібі сақталса, адал жұмыс істейтін кәсіпкер ұтылмайды, ал бюджетке түсетін түсім де ашық жүреді. Тұтынушы үшін пайдасы одан да айқын. Қолында чек болса, ол өз құқығын дәлелдей алады. Чек жоқ жерде дау көп, дәлел аз.
Түйін
Қазақстанда чек талап ету енді жай ұқыптылық емес, құқықтық сауаттың белгісіне айналды. Сатушы фискалдық құжат бермесе, сатып алушы үнсіз кетпеуге құқылы. Бір фото, бір видео, бір шағым көлеңкелі айналымның жолын кесуге де, өз ақшаңызды қорғауға да жұмыс істейді.
Айтқандай, сәуір айында жеке тұлғалардың банк карталарына түскен мобильді аударымдарды тексеру ресми түрде басталды. Нені білу маңызды? Танымал сарапшы жұртқа қажетті ақыл-кеңес берген болатын.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
